Кыскача: нәрсә үзгәрде?
Яхшы хәбәрдән башлыйк: 2026-2027 елларда Тайландта күчемсез милек сатып алу тагын да арзанрак һәм уңайлырак булачак. Хөкүмәт ике төп чыгымны кискен кыскартты - милекне теркәгәндә түләнә торган трансфер салымын 2%-тан 0,01%-ка кадәр, ә ипотека теркәү салымын 1%-тан 0,01%-ка кадәр төшерде. Мисал өчен, 10 миллион батлык (якынча 28 миллион сум тирәсе) кондоминиум сатып алганда, бу ике пункт буенча гына якынча 300 000 бат экономияләргә мөмкин.
Бу - Тайланд хөкүмәтенең беренче мондый адымы түгел: 2019 елдан бирле Бангкок вакыт-вакыт шундый ук ташламалар тәкъдим итеп килде, һәр очракта билгеле бер вакытка һәм бәя чигенә карап. Әмма 2026 елгы версиясе аеруча игътибарга лаек - Тайланд Министрлар кабинеты 0,01% ставкасын 2027 елның 30 июненә кадәр озайтты. Димәк, сатып алучыларга ашыгыч рәвештә карар кабул итәргә түгел, ә планлы рәвештә әзерләнергә вакыт бирелә. Иң мөһиме: чит ил инвесторлары, кондоминиум бүлмәләрен 'фрихолд' (тулы милек хокукы) квотасы буенча алганда, тайландлылар белән бертигез шартларда файдалана.
Түбәндә - нәрсә конкрет үзгәрде, кемгә иң файдалы булачак һәм кайда 'капкыннар' калды.
Төп саннар бер карашта
- Трансфер салымы - милекнең бәяләнгән бәясеннән 2%-тан 0,01%-ка кадәр кыскартылды
- Ипотека теркәү салымы - 1%-тан 0,01%-ка кадәр төште
- Ташлама 7 миллион бат чикләрендәге (сатып алу бәясе дә, бәяләнгән бәя дә) торак милеккә кагыла, ипотека суммасы да контракт башына 7 миллион баттан артмаска тиеш
- 5 миллион батлык (якынча 14 миллион сум) фатир алганда, гомуми экономия якынча 149 500 бат (якынча 4200 АКШ доллары) тәшкил итә
- Программа хәзер 2027 елның 30 июненә кадәр гамәлдә, элеккеге кыска вакытлы ташламаларга караганда бу шактый озын срок
- Программа торак йортларга, таунхаусларга, кондоминиум бүлмәләренә һәм биналы җиргә кагыла; өлешчә милек хокукын сату исәпкә алынмый
Гадәттәге чыгымнар белән чагыштырганда
Тайландта күчемсез милек алганда гадәттә түбәндәге чыгымнар була: трансфер салымы (2%), маркалы җыем (stamp duty, 0,5%), махсус бизнес салымы (specific business tax, 3,3%, милекне ия булуның беренче 5 елы эчендә сатканда алына) һәм прогрессив ставкалы налог чигерү (withholding tax). Хәзерге ташлама бары тик трансфер һәм ипотека теркәү салымнарына гына кагыла - калган чыгымнар үзгәрешсез кала.
Бу мөһим нюанс: күп очракта агентлар яки девелоперлар 'салымнар кимеде' дип әйтеп, барлык чыгымнар да арзанайган кебек тәэсир калдырырга мөмкин. Ләкин, әгәр сез сатып алган фатирны 5 ел эчендә кире сатарга уйласагыз, 3,3% махсус бизнес салымын һаман да түләргә туры киләчәк.
Кем боерыкны бирә һәм ничек исәпләнә?
Тайландта милек хокукын теркәү белән бердәнбер орган - Земельный департамент (Department of Lands) шөгыльләнә. Салымнар сатып алу бәясеннән түгел, ә дәүләт бәяләгән бәядән исәпләнә - ә бу сумма реаль базар бәясеннән аерылырга мөмкин, шуңа күрә документларны алдан тикшереп чыгу зарур.
Тайланд Финанс министрлыгы исәпләүләре буенча, озайтылган программа елына якынча 540 миллиард бат күләмендәге милек әйләнешен ярдәм итәчәк һәм тармакка өстәмә 305 миллиард бат инвестиция тартачак дип көтелә.
Пхукет өчен нәрсә аңлата бу?
Чит ил гражданнары кондоминиум базарында зур роль уйнавын дәвам итә: сәнәгать мәгълүматлары буенча, 2024-2025 елларда еллык чит ил сатып алулары якынча 14 500 бүлмә дәрәҗәсендә тотрыклы калды, ә бары тик 2025 елның беренче кварталында гына якынча 3919 бүлмә өстәлде. Бангкок, Чонбури һәм Пхукет - бу таләпнең төп 'кайнау нокталары' булып кала бирә.
Конкрет итеп әйткәндә, Пхукет, Паттая һәм Самуи - чит ил гражданнары кондоминиум сатып алуларда иң зур өлеш алган өч төбәк. Димәк, салым кыскартуының практик тәэсире дә нәкъ менә шушы урыннарда, шул исәптән безнең өчен иң якын - Пхукетта, иң көчле сизелергә тиеш.
Шунысын да онытмаска кирәк: чит ил гражданнарының җир яки йортка турыдан-туры милек хокукы һаман да каты чикләнгән. Фрихолд (тулы милек хокукы) бары тик кондоминиум бүлмәләренә генә кагыла, һәм һәр проектта чит ил квотасы **49%**тан артмаска тиеш. Җирле милек өчен гадәттә лизхолд (озак вакытлы арендага алу) яки компания структурасы кулланыла.
Ничек саклап калырга буласы: конкрет мисал
5 миллион батлык фатир алганда исәпләп карыйк:
- Трансфер салымы буенча экономия: якынча 99 500 бат (2% минус 0,01%)
- Ипотека салымы буенча экономия: якынча 49 950 бат (1% минус 0,01%)
- Гомуми экономия: якынча 149 500 бат
Бу сумма - алдан бирелгән 'бонус процент' кебек эшли, аны хөкүмәт үзе сатып алучыларга тапшыра.
Еш бирелә торган сораулар
Кемгә ташлама тиеш?
Кайсы да булса ил гражданы - тайландлы яки чит ил кешесе - тиешле торак милек алганда бу ставкалардан файдалана ала. Чит ил гражданнары өчен бу конкрет рәвештә закон буенча рөхсәт ителгән квота эчендәге фрихолд кондоминиум сатып алуларга кагыла.
Кайсы милек төрләре кертелгән?
Программа аерым торак йортларга, таунхаусларга, кондоминиум бүлмәләренә һәм биналы җиргә кагыла, әгәр сатып алу бәясе дә, дәүләт бәяләгән бәясе дә 7 миллион баттан артмаса. Өлешчә милек хокукын сату ташламага керми.
Ә инде сатылган (вторичный) фатирларга да кагылама?
Әйе, тиешле шартларга туры килгән вторичный сату-алу килешүләренә дә кимегән ставкалар кулланыла. Ләкин сатучыга, милекне ничә ел тотуга карап, махсус бизнес салымы яки маркалы җыем түләргә кирәк булуы мөмкин.
Салым кыскартуы кайчанга кадәр дәвам итәчәк?
Хәзерге озайту 2027 елның 30 июненә кадәр гамәлдә - бу элеккеге, гадәттә берничә айдан бер елга кадәр дәвам иткән ташламаларга караганда шактый озынрак вакыт.
Моны девелопер тәкъдим иткән бүлеп түләү планы белән бергә кулланып буламы?
Әйе. Девелоперның түләү планы һәм дәүләт салым ташламасы бер-берсенә бәйсез механизмнар. Салым милек хокукын теркәгән мизгелдә түләнә, гадәттә бу соңгы түләү белән туры килә.
Нинди чыгымнар үзгәрешсез кала?
Махсус бизнес салымы (милекне ия булуның беренче 5 елы эчендә сатканда 3,3%), прогрессив ставкалы налог чигерү, шулай ук юридик хезмәтләр яки due diligence чыгымнары бу программа тәэсиренә бирелми.
Сатып алу вакытында ташламаның әле дә гамәлдә икәнен ничек тикшерергә?
Актуаль мәгълүмат Тайланд Земельный департаментының рәсми чыганакларында бастырыла, шулай ук аны теркәү үткәреләчәк урындагы Земельный офисында турыдан-туры ачыклап була.
Йомгак: сатып алырга ашыгырга кирәкме?
Берничә елга исәпләнгән, ләкин ерак киләчәктә тәмамланачак бу ташлама инвесторларга ашыкмыйча, пөхтә план белән хәрәкәт итәргә мөмкинлек бирә. Әгәр сез инде тиешле объектны тапкан һәм барлык тикшерүләрне үткән икән, 2027 елның уртасына кадәр дәвам иткән бу 'тәрәзә' - алга атлау өчен уңайлы вакыт. 150 000-300 000 бат күләмендәге экономия, ниндидер мәгънәдә, хөкүмәт үзе сатып алучыга бүләк иткән өстәмә процент дип карала ала.
Шулай да истә тотыгыз: бу - сәясәт карары, ул теләсә кайчан үзгәртелергә мөмкин. Шуңа күрә, әгәр Пхукетта фатир алу турында уйлыйсыз икән, шартларны иртәрәк ныгытып алу - иң ышанычлы юл. Безнең 'Тайланд күчемсез милке' белгечләре сезгә тиешле объектны сайларга һәм барлык документларны дөрес рәсмиләштерергә ярдәм итәчәк.
Чыганак: The Nation Thailand